Jeszcze kilka lat temu pellet uchodził za niszowe źródło energii, wybierane głównie przez pasjonatów technologii przyjaznych środowisku. Sytuacja na rynku surowców energetycznych diametralnie to zmieniła: skokowe ceny gazu i węgla, obawy o ciągłość dostaw oraz coraz surowsze przepisy antysmogowe skłoniły tysiące właścicieli domów jednorodzinnych do ponownego przeanalizowania dostępnych opcji grzewczych. Efekt? Mimo że sam pellet podrożał, sprzedaż nowoczesnych kotłów na biomasę rośnie w tempie, które jeszcze przed pandemią wydawało się nierealne.

Trendy rynkowe i statystyki z ostatnich lat

Z danych publikowanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wynika, że w pierwszej połowie bieżącego roku ponad połowa wniosków złożonych w programie „Czyste Powietrze” dotyczyła właśnie kotłów na biomasę, w tym przede wszystkim urządzeń przystosowanych do spalania pelletu. Jeszcze w 2021 r. liderem były kotły gazowe, a pompy ciepła notowały najszybszy wzrost dynamiki. Obecna zmiana akcentów zbiegła się z rekordową niepewnością na rynku gazu oraz powrotem do dyskusji o krajowym bezpieczeństwie energetycznym. Według szacunków Polskiej Rady Pelletu krajowe moce produkcyjne przekroczyły 2,5 mln ton rocznie, co oznacza, że podaż w dużej mierze może zostać zabezpieczona bez importu z kierunków obarczonych ryzykiem politycznym.

Dlaczego to właśnie pellet przyciąga inwestorów

Ekonomiści zwracają uwagę na dwa kluczowe powody. Po pierwsze, w budynkach po termomodernizacji spalanie pelletu pozwala osiągnąć względnie przewidywalny koszt kilowatogodziny ciepła, często niższy niż przy wykorzystywaniu kotła na gaz ziemny z taryfy GZ-50. Po drugie, państwowe i samorządowe programy wsparcia finansowego przyznają biomasy status „równorzędnego” lub – w niektórych województwach objętych uchwałami antysmogowymi – preferowanego źródła ciepła. Argumenty ekologiczne również mają znaczenie: nowoczesny kocioł klasy „5” lub zgodny z normą ecodesign redukuje emisję pyłu zawieszonego PM2.5 o ponad 90% w porównaniu z pozaklasowym „kopciuchem”, a ślad węglowy całego cyklu życia paliwa jest istotnie niższy od węgla i oleju opałowego.

Ekonomia ogrzewania pelletem dziś i w perspektywie następnej dekady

Cena tony pelletu w Polsce na przestrzeni ostatnich czterech lat wahała się od 700 do 2100 zł, co dla przeciętnego budynku o zapotrzebowaniu 15 000 kWh rocznie oznacza rozrzut kosztów sezonu grzewczego od niespełna 3000 do ponad 8000 zł. Największe skoki cen obserwowano w okresach wzmożonego eksportu do Europy Zachodniej i czasowego ograniczenia dostępności trocin po lockdownach w sektorze meblarskim. Z kolei koszty gazu ziemnego – choć częściowo schłodzone interwencjami regulacyjnymi – pozostają silnie powiązane z notowaniami surowca na rynkach hurtowych. Zdaniem analityków firmy Wood Resources International w średnim horyzoncie największy wpływ na cenę pelletu będą miały: tempo modernizacji polskiego sektora tartacznego, ceny energii elektrycznej wykorzystywanej w procesie granulacji oraz polityka klimatyczna Unii Europejskiej dotycząca zagospodarowania odpadów drzewnych.

Wpływ na jakość powietrza i zobowiązania klimatyczne

Rośnie liczba gmin, w których lokalne uchwały dopuszczają wyłącznie urządzenia spełniające normę emisji ecodesign. Dla pelletu oznacza to konieczność stosowania paliwa certyfikowanego – najczęściej według standardów ENplus A1 lub DINplus – oraz regularnej konserwacji kotła. Badania Instytutu Technologii Drewna wykazały, że przy optymalnych parametrach spalania średnia emisja tlenku węgla wynosi zaledwie 0,03 g/MJ, a organicznych związków gazowych 0,004 g/MJ, co plasuje pellet na poziomie zbliżonym do ogrzewania gazowego. Równolegle Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśla w dokumentach strategicznych, że biomasa leśna wykorzystywana do produkcji pelletu musi pochodzić z certyfikowanych źródeł, aby bilans pochłaniania dwutlenku węgla w sektorze LULUCF pozostał dodatni.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem kotła na pellet

Eksperci zalecają rozpoczęcie każdej inwestycji od audytu energetycznego budynku, który określi rzeczywiste zapotrzebowanie na ciepło i potencjał oszczędności płynących z docieplenia przegród. Kolejny krok to weryfikacja, czy istniejący system dystrybucji ciepła (grzejniki, podłogówka) będzie kompatybilny z parametrami pracy planowanego urządzenia. Warto również zadbać o miejsce do przechowywania minimum kilku ton suchego paliwa – najlepiej w wydzielonym, wentylowanym pomieszczeniu lub w zewnętrznym silosie podających pellet do kotła pneumatycznie. Przy wyborze urządzenia kluczowe są: certyfikat ekologiczny, sprawność powyżej 90%,  się z aktualną ofertą dotacji – część województw przyznaje dodatkowe punkty za zastąpienie pieca węglowego kotłem na pellet, co obniża koszt inwestycji nawet o 40–50%.